Achter de Schermen

In mijn school, Rozenberg S.O. in Mol, geef ik aan de studenten van de afdeling Lichamelijke Opvoeding en Sport het vak sportpsychologie. Eén van de onderdelen is ‘coaching’. Ik ga daar in op de vraag hoe je een atleet in de juiste mentale ingesteldheid kunt brengen om optimaal te presteren op het juiste moment.

Eén van de technieken is gekend als ‘het opwekken van een gedoseerde en gerichte woede’. Het komt erop neer dat je je atleet nijdig maakt, zodat hij op het gepaste ogenblik net dat ietsje meer uit zijn body kan, en vooral wil halen. Dit jaar wordt het me in het veldrijden wel echt gemakkelijk gemaakt. Met dank aan Niels Albert. In bijna elk interview vind ik wel iets terug waarvan ik denk: ‘Tjonge, tjonge. Weer een fantastische, gerbruiksklare voorzet.’ Neem nu Niels laatdunkende uitlatingen over Sven’s prestatie in Peking: ‘Ikzelf - Sven mag me tegenspreken - zou ontgoocheld zijn met een negende plaats als je ziet dat de Italiaan Fontana vijfde wordt. In de cross lachen wij met Fontana…’ (GVA, 11/10/08) en nog: ‘Ik vind het knap, maar als je ziet dat Fontana, ook een crosser, vijfde rijdt op de Spelen, dan denk ik persoonlijk dat Sven er meer van had verwacht. Hij heeft er zo hard voor gewerkt, speciaal in zo’n cabine gaan trainen, op je eten letten … en dan net top tien rijden… (blaast)’ (Sport Wielermagazine, 22/10/08). Een laatste nog, om het af te leren: ‘Ik steek het niet weg: ik ben aan de poten van zijn stoel aan het zagen. En hopelijk ligt hij binnen de kortste keren met zijn 'gat' op de grond.’ (HLN, 13/10/08).

Ik haal dergelijke uitspraken af en toe aan. Kort. Er lang over doorgaan is niet nodig, niet wenselijk zelfs. Ik zie Svens blik dan - heel even maar - harder worden. Dat is genoeg. Genoeg voor Sven om er die laatste jump uit te persen, net vóór de meet. Genoeg om op de Koppenberg de rug nog eens extra te krommen. Genoeg om in iedere cross rond te rijden met een ‘over mijn lijk-mentaliteit’. Genoeg om in een wedstrijd te starten met één oog. Of met één hand.

Als het moet met één been.

Mijn (relatieve) ‘vakantieperiode’ is voorbij. Sven Nys is niet langer mijn enige actieve atleet.  Vanaf deze week trainen Mario Aerts, Pieter Jacobs, Kevin De Weert en Jan Bakelants weer keurig op mijn advies. Voor het eerst sinds weken kregen zij nog eens een schema toegestuurd: een mix van kracht-, souplesse- en uithoudingstraining, doorspekt met een sporadische zwemtraining, rollentraining met powercrancks, fietsen met vaste pion en bostraining met de mountainbike of met de crossfiets. Voor Kenny Belaey begint het echte werk volgende week.

Het zijn stuk voor stuk jonge gasten die knokken voor hun plaats onder de sportzon, de enen om die plaats te behouden, de anderen om die te verwerven. Soms vraag ik me af of zij zich realiseren hoe fragiel het wereldje is waarin ze zich bewegen. Een keiharde wereld van ‘vandaag’, waarin gisteren lang voorbij en morgen verre toekomst is. Een wereld waarin ze maar net zo goed zijn als hun laatste prestatie.

Ik besef dat ik heel wat talent in mijn handen heb. Ik voel me mee verantwoordelijk voor hen. Voor hun prestaties, voor hun dromen. Eigenlijk maakt me dat soms een beetje bang.

Gewezen laureaten Tia Hellebaut, Kim Gevaert en de vrouwelijk 4x100-meter-ploeg even buiten beschouwing gelaten, was er in België geen enkele – niet één dus – verdienstelijke sportman of sportvrouw die naam waardig. Zo werd beslist door o.a. Freddy Thielemans, de burgemeester van Brussel, en Ingrid Berghmans, gewezen judocoryfee. Naar het schijnt in unanimiteit met de andere leden van de jury, ‘om de kwaliteit van de trofee te behouden’… Excuseer?

Ik hoef me niet eens af te vragen hoe deze beslissing aankomt bij 4x400-meter-ploeg van de heren, bij Kevin Borlée, bij Ann Wauters, bij Sven Nys, bij Dirk Van Tichelt, bij Iljo Keisse, bij Tim Maeyens en bij nog een aantal anderen, mondiaal stuk voor stuk behorend tot de top-10 – of nog veel beter - in hun discipline. Ik weet het omdat ik het zelf voel: als een mokerslag, als een vernedering. Als een publiekelijke blammage tout court.

Wat moeten die atleten hiermee? Verder door het jaar strompelen in de wetenschap dat wat ze gepresteerd hebben, dat waar ze voor gevochten en geknokt hebben, het vermelden niet eens waard is? Inferieur aan de prestaties van iedere vroegere laureaat, inferieur vooral aan het klatergoud van de Trofee van Sportverdienste zelf. Wat moeten zij met hun fierheid, met hun gerechtvaardigde overtuiging dat hun – dikwijls jarenlange – opofferingen tot iets hadden gediend? Nog eens, wat moeten zij ermee?

Ik weet niet wie in de jury zit, en ik hoef het ook niet te weten. Het zijn ongetwijfeld een stel keurige heren en dames, die geen voeling (meer ) hebben met water en bloed, met zweet en tranen, met snot en slijm. Die geen benul (meer) hebben van wat dat ‘tikkeltje extra’ betekent in de sport. Die schaamteloos hun eigen Trofee hoger inschatten dan een Olympische finaleplaats, een dijk van een Belgisch record, een top-3 plaats op de wereldranglijst, een nominatie voor beste Europese speelster van het jaar, een Europese titel.

Ik hoop echt dat de Belgische atleten hier lessen uit trekken, en dat de winnaar van volgend jaar genoeg kl…. aan zijn/haar lijf zal hebben om de Trofee van Sportverdienste te weigeren.

Afvoeren die trofee. Voor eens en voor altijd.

Vorige week ben ik naar het ‘Kuipke’ geweest. Vooral, misschien wel enkel en alleen, voor de wedstrijd achter dernys. Ik hou van het snorrend geraas van die machientjes, van de benzinegeur (dit jaar bij primeur afwezig in Gent), van de hoge snelheid, het gefingeerde spektakel in de steile bochten, van de afgeslagen aanvallen en van de ultieme eindjumps.

Misschien hou ik nog het meest van  de gangmakers: lefgozers, haast per definitie licht bejaard en/of obees, geboren met ogen op de rug en net fit genoeg om hun derny aan de gang te houden. De laatst levende getuigen van hoe de wielersport was in een bijna versmacht verleden: een wereldje van soigneurs, van gearrangeer en gefoefel achter de gordijntjes aan de rand van het binnenplein. Met toch één troost: enkel de sterksten konden overleven.

Het contrast met Iljo Keisse kan haast niet groter zijn. Product van de nieuwe generatie, getalenteerd, good looking, ambitieus en welbespraakt zonder grootsprakerigheid. Bedreven in het bespelen van het fietsgekke publiek. Net voldoende glamourgehalte ook.

Kortom, een zegen voor  het Belgische baanwielrennen.